Η φωλιά του κούκου

Της Έλενας Σκούφου

Πρωταγωνιστούν: J. Nickolson, L. Fletcher, W. Sampson

Σενάριο: L. Hauben, B. Goldman

Σκηνοθεσία: M. Forman

Βασισμένη στην ομώνυμη νουβέλα του K. Kesey, «η φωλιά του κούκου» συγκαταλέγεται στις 100 καλύτερες ταινίες όλων των εποχών και έχει αποσπάσει 5 βραβεία στα AcademyAwards.

Όρεγκον 1963, ψυχιατρική κλινική. Ένας εγκληματίας κατά της εξουσίας, μεταφέρεται εκεί για ψυχιατρική παρακολούθηση και ψυχολογική υποστήριξη. Ο MacMurphyείναι ένας άνθρωπος, που κάθε άλλο παρά σχιζοφρενής είναι… Πρόκειται για έναν άνθρωπο αλτρουιστή, ανυπότακτο και με ελεύθερο πνεύμα. Από τη πρώτη στιγμή που μεταφέρεται στη κλινική, έρχεται σε ρήξη με την προϊσταμένη της πτέρυγάς του, η οποία είναι καταπιεστική και παράφρων, αναγκάζοντας τους ασθενείς να κάνουν πράγματα τα οποία ούτε θέλουν, μα ούτε είναι και υποχρεωμένοι. Ο MacMurphy λοιπόν, εναντιώνεται στη νοσοκόμα και δημιουργεί γύρω του μια ομάδα που τον υποστηρίζει και τον ακολουθεί. Ο πόλεμος ξεσπά μεταξύ τον δύο πλευρών και τα πρώτα θύματα δεν αργούν να φανούν…

Ο MacMurphy, εισάγει νέες προτάσεις βελτίωσης του αποστειρωμένου περιβάλλοντος του ψυχιατρείου, με δραστηριότητες που κάνουν τους ασθενείς δημιουργικούς, οξύνοντας τη σκέψη τους, παύοντας να είναι διαρκώς σε καταστολή. Φυσικά ορθώνεται μπροστά του ένα εχθρικό τείχος και του συμπεριφέρονται σα να έχει όντως πρόβλημα, με αποτέλεσμα να γίνεται νευρικός και ενίοτε επιθετικός… Ωστόσο, στους ασθενείς χαίρει εκτίμησης, συμπάθειας και αγάπης.

Και ενώ η ταινία κυλά πότε έντονα, πότε πιο ομαλά, έρχεται το σπαρακτικό φινάλε για να απογειώσει την ερμηνεία των πρωταγωνιστών και να συγκινήσει το κοινό. Πρόκειται για ένα φινάλε σύμβολο της κατάρριψης των δεσμών, της δραπέτευσης από τη βάναυση πραγματικότητα, της αναζήτησης μιας καλύτερης πατρίδας… Η δραματική σκηνή λήξης αφήνει το θεατή με μια γλυκόπικρη γεύση, με ένα συναισθηματικό βάρος, με μια απροσδιόριστη λαχτάρα να δει τι έγινε πέρα από τη ταινία, με μια θέληση να σχεδιάσει πέρα από το σενάριο.

Με την πλημμύρα να ξεσπά στο τέλος, συμβολίζονται όλα αυτά τα συναισθήματα, όλα τα όνειρα και οι καταπιεσμένες σκέψεις, που δεν έβγαιναν στην επιφάνεια. Πρόκειται για ένα χείμαρρο που κυλά με ορμή, ένα χείμαρρο ελευθερίας.

«Η φωλιά του κούκου» κάνει λόγο για τη πνευματική φυλακή, για τα μυαλά που τιμωρούνται επειδή λειτουργούν έξω από τη νόρμα, για τα μυαλά που βρίσκουν άσχημο και άδικο τέλος. Συμπονά όλους τους ονειροπόλους που δεν ταιριάζουν σε μια κοινωνία που έχει φτιαχτεί για εξουσιαστές και εξουσιαζόμενους. Κάνει λόγο για την ελευθερία που δεν αρμόζει σε ένα κόσμο αποτελούμενο από πνευματικούς φραγμούς και ιδεολογικά στεγανά.

Μέσω της καταπίεσης που βιώνουν οι ήρωες το ψυχολογικό τέλμα είναι αναπόφευκτο μιας και διαφωνούν και έρχονται σε ρήξη με τη καθεστηκυία τάξη. «Η φωλιά του κούκου» μας κάνει να συνειδητοποιούμε ότι ο άνθρωπος που δεν είναι υποτακτικός του συστήματος αποτελεί απειλή για αυτό και το σύστημα με τη σειρά του κάνει ό,τι περνά από το χέρι του για να «θεραπεύσει» αυτή τη τρέλα, αυτή τη παρόρμηση…

Ο MacMurphy ενσαρκώνει τον επαναστάτη, που προτιμά την ελευθερία, παρά τον εγκλεισμό, που προτιμά να σκοτωθεί παρά να ζήσει περιορισμένος, που θυσιάζεται για να έχει το κοινωνικό σύνολο τα αυτονόητα…

Γίνεται λόγος λοιπόν, για μια ταινία αποτύπωσης του άκρατου αυταρχισμού, της αμείλικτης εξουσιαστικής βαρβαρότητας, μα και της ανθρώπινης νωθρότητας. Για μια ταινία που διδάσκει τη ρήξη των δεσμών, την αποτίναξη της βίας. Είναι ένας ύμνος για την ελευθερία, την αλληλεγγύη και τη συλλογικότητα.

Επιβεβαιώνεται για ακόμη μια φορά, πως το μαύρο πρόβατο της κοινωνίας είναι εν τέλει και αυτό που τιμωρείται, πως ο δημιουργικός νους δεν έχει θέση στη κοινωνία που είναι φτιαγμένη για δυνάστες, πως το σύστημα που ο ίδιος ο άνθρωπος έφτιαξε για να τον προστατεύει και να τον εκπροσωπεί, αποτελεί τελικά τη θηλιά που θα τον οδηγήσει στο θάνατο. Το εξουσιαστικό μοντέλο κοινωνίας, είναι απλά και μόνο μια μηχανή παραγωγής ανθρώπων δίχως τη πυγμή και το θάρρος της γνώμης τους. Είναι ένα μοντέλο ικανό μόνο να γαλουχεί και να κατηγοριοποιεί τους ανθρώπους σύμφωνα με τα δικά του συμφέροντα, κατασπαράζοντας κάθε ψήγμα διαφορετικότητας και ελευθεριότητας.

«Η φωλιά του κούκου» προτρέπει να σπάσουμε τα δυναστευτικά δεσμά και να κοιτάξουμε τον κόσμο με την ανθρώπινη ματιά. Να αντιμετωπίσουμε το άτομο ως άτομο και όχι ως άμορφη μάζα. Να συνειδητοποιήσουμε ότι ο άνθρωπος είναι κυρίαρχος του εαυτού του και όχι πειθήνιος στρατιώτης…

Αν επιθυμείς να διεκδικήσεις υποτροφίες στην Ελλάδα ή το εξωτερικό, ο Οδηγός Υποτροφιών του citycampus που μόλις κυκλοφόρησε σου προσφέρει ό,τι χρειάζεσαι!

Θέλεις να ενημερώνεσαι έγκυρα και κυρίως έγκαιρα με το πάτημα ενός κουμπιού; Κατέβασε την εφαρμογή μας από το Playstore (citycampus.gr) και διάβασε όλα τα νέα άρθρα εύκολα και γρήγορα!