S02, Episode 05: Άνθρωποι ενός κατώτερου Θεού
Πόση φρίκη χωράει στο δικό σου παραμύθι;
Τι παραμύθια σου έλεγε η γιαγιά σου όταν ήσουν μικρός; Θυμάσαι; Σου έλεγε για καταπράσινα λιβάδια, πρίγκιπες, άλογα και βασιλοπούλες; Ή μήπως για νεράιδες που ζουν σε όμορφες σπηλιές και σε ρυάκια; Εμένα, ξέρεις, δε μου αρέσουν αυτά τα παραμύθια. Η δική μου γιαγιά ποτέ δεν μου είπε τέτοια. Μου ‘λεγε άλλα. Εκείνα δεν ήταν γεμάτα χρώματα, είχαν μονάχα γκρι και μαύρο. Κάπου κάπου και αποχρώσεις του κόκκινου. Κόκκινο βαθύ και σκούρο, όπως το αίμα που τρέχει από ανοιγμένα κρανία. Κόκκινο φωτεινό και έντονο, όπως οι φλόγες της φωτιάς. Κι ύστερα μαύρο και γκρι ξανά, όπως τα αποκαΐδια και τα ερείπια. Δεν έφερναν μυρωδιές από φρεσκοκομμένα λουλούδια, αλλά καμμένη γη και βρώμικες ανάσες, ταλαιπωρημένες. Δεν ακουγόντουσαν τιτιβίσματα πουλιών, ούτε και όμορφες μελωδίες. Ακούγονταν καμπάνες και πυροβολισμοί. Εμένα η γιαγιά μου με μεγάλωσε με ιστορίες από το ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων.
Είπα “Καλάβρυτα”… Έχεις πάει; Να πας. Να δεις το ρολόι που δείχνει πάντοτε την ίδια ώρα. Τρεις παρά εικοσιπέντε, όποια στιγμή της μέρας κι αν το κοιτάξεις. Ρώτα να σου πούνε το γιατί. Ρώτα να μάθεις γιατί σ’ εκείνον τον τόπο ο χρόνος σταμάτησε κάποιο μεσημέρι. Ρώτα, για να μάθεις για κάθε τόπο που έπαψε να υπάρχει όταν ο χρόνος άρχισε να μετρά σε σφαίρες. Να φθάσεις ως το λόφο, τον ποτισμένο με αίμα, που έγινε η εκτέλεση των ανδρών. Να διαβάσεις τα ονόματά τους στις πέτρινες στήλες. Ο λόφος δεν είναι πια κόκκινος. Είναι μονάχα γεμάτος σταυρούς. Λευκούς σταυρούς και κάτι γράμματα. Λένε κάτι έγινε εκεί· κάτι θα ‘γινε κακό. Κακό; Όχι, κακό δεν έγινε. Κακό είναι να σου ρίξω μια μούντζα πάνω στα νεύρα μου ή να σε πω μαλάκα. Σ’ εκείνο το λόφο έγινε κάτι φριχτό.
Λοιπόν, να πας. Κι ύστερα να έρθεις να μιλήσουμε για τον πόλεμο και την ειρήνη. Να πούμε για έθνη, κράτη και φυλές. Να μου πεις για το γένος το “καθαρό” και το “ανώτερο”. Να μου πεις για κάθε γένος καθαρό και ανώτερο. Να μου πεις κι όλα εκείνα τα “εμείς”, τα “εσείς” και τα “αυτοί”. Να μου κοστολογήσεις ανθρώπινες ζωές και να μου τις μετρήσεις σε εκτάρια γης και θέσεις εργασίας. Να μου πεις όλες εκείνες τις ιδέες… Να φτιάξουμε στρατόπεδα συγκέντρωσης, ή να ανοίξουμε τα παλιά και τα δοκιμασμένα, και να τσουβαλιάσουμε τις ψυχές εκεί μέσα. Να υψώσουμε τείχη, να διαφυλάξουμε την αυτοκρατορία μας αλώβητη και καθαρή από τυχόν μιάσματα. Ή να ρίξουμε χρωστική στις θάλασσες, να γίνουν κόκκινες, να μη μας ενοχλεί η θέα από το αίμα των ανθρώπων. Έλα να μου πεις για παιδιά που δεν αξίζουν χώμα για να παίξουν· να μου πεις για παιδιά που δεν αξίζουν χώμα ούτε για να θαφτούν.
Τους λες πρόσφυγες, τους λέω ανθρώπους. Δε σου ζητάω να τους αγαπήσεις. Δε σου ζητάω να τους συμπονέσεις γιατί είχες προγόνους από τη Σμύρνη. Δε σου ζητάω να τους προσφέρεις τον οίκτο σου ή τα τρύπια ρούχα σου, τα φαγωμένα από το σκόρο. Ούτε και να τους καταλάβεις. Ξέρω πως δεν μπορείς· κανένας από τους δυο μας δεν μπορεί και εύχομαι κανένας από τους δυο μας να μην βρεθεί κάποτε στη θέση τους. Σου ζητάω να σεβαστείς την απελπισία τους. Σου ζητάω να σεβαστείς τη φρίκη τους.
Σου ζητάω να τους σεβαστείς.
Και όταν τους συναντήσεις στο δρόμο σου, ζήτα να μάθεις το όνομά τους και κάτσε να σου πουν την ιστορία τους. Αν δε σε πείσουν εκείνοι, ούτε εγώ μπορώ.