Σαν χτες θυμάμαι… τον χρόνο να περνά
“Του μέλλοντος η μέρες στέκοντ’ εμπροστά μας
σα μια σειρά κεράκια αναμένα —
χρυσά, ζεστά, και ζωηρά κεράκια.
Η περασμένες μέρες πίσω μένουν,
μια θλιβερή γραμμή κεριών σβυσμένων·
….τι γρήγορα που η σκοτεινή γραμμή μακραίνει,
τι γρήγορα που τα σβυστά κεριά πληθαίνουν”
Κεριά (1899), Κ.Π. Καβάφης.
Το πέρασμα του χρόνου… μια αντικειμενικά μεταβαλλόμενη διάσταση που καταμετράται συμβατικά με ώρες, ημέρες, χρόνια. Πόσο αντικειμενική είναι, όμως, όταν συναντάει την ανθρώπινη υποκειμενικότητα; Αυτή που πηγάζει από το προσωπικό βίωμα, τις συναισθηματικές εμπειρίες και τους ατομικούς χρωματισμούς της αντίληψης μιας εξωτερικής πραγματικότητας;
Ο χρόνος δεν κυλούσε το ίδιο όταν ήμασταν στο δημοτικό ή στο γυμνάσιο. Έμοιαζε πιο αργός, πιο νωχελικός, αλλά και πιο μοναδικός. Δεν μπορούσαμε να καταλάβουμε τα παράπονα των μεγάλων για το πόσο γρήγορα περνούσαν οι μέρες, τα χρόνια, για το πόσο ίδια έμοιαζαν όλα και ότι ο καιρός πέρασε τόσο που ούτε που συνειδητοποίησαν “πόσο έχεις μεγαλώσει, σα χθες σε θυμάμαι τόσο δα”. Για μας, τότε, η κάθε στιγμή ήταν μοναδική, ιδιαίτερη και τόσο ξεχωριστή. Πως μπορούσε μία στιγμή να εξισωθεί με μία άλλη; Ποιος ασχολιόταν με το χρόνο και γιατί να τον νοιάζει; Κάτι τέτοιο ήταν αδιανόητο… μέχρις ότου μπήκαμε στη σχολή και σπάσαμε το φράγμα των 18, το φράγμα της υποτιθέμενης ενηλικίωσης.
Πιο γνωσιο-συμπεριφοριστικά ιδωμένο, το παραπάνω συμπέρασμα ακολουθεί την εξής λογική: όσο μεγαλώνουμε, τόσο πιο εξοικειωμένοι γινόμαστε με το περιβάλλον μας και τα ερεθίσματα που αυτό μας προσφέρει. Οι λεπτομέρειες αμβλύνονται, ομαδοποιούνται ή ακόμη προσπερνώνται εντελώς. Αντίθετα, όσο βρισκόμαστε σε μικρότερη ηλικία όλα γύρω μας είναι καινούρια, γεγονός που σημαίνει ότι απαιτούν περισσότερη εγκεφαλική ενέργεια προς επεξεργασία των νέων πληροφοριών και ο χρόνος έτσι μοιάζει να κυλάει πιο αργά, όντας παιδί, από ό, τι στη συνθήκη της καθημερινής περιβαλλοντικής “ρουτίνας”, όντας ενήλικας. Έχει υποστηριχθεί μάλιστα από κάποιους ερευνητές ότι η διαδικασία αυτή συνδέεται με την απελευθέρωση του βιοχημικού νευροδιαβιβαστή της ντοπαμίνης κατά την επεξεργασία νέων ερεθισμάτων, βοηθώντας έτσι στην εσωτερική αντίληψη του χρόνου ενός ατόμου. Από την ηλικία των 20, όμως, και μετά αυτά τα επίπεδα ντοπαμίνης φαίνεται να μειώνονται κάνοντας έτσι το χρόνο να μοιάζει πιο γρήγορος.
Υπάρχουν πολλές ακόμη θεωρίες που μπορούν να εξηγήσουν το πρωτόγνωρο αυτό βίωμα για την ηλικία των 20-21+ και το πόσο η αντίληψη του χρόνου αλλάζει με τα χρόνια, αλλά δεν είναι αυτή η ουσ
Είναι, τελικά, η υπέροχη συνειδητοποίηση ότι έχεις τη δυνατότητα να τροποποιήσεις την κατά τα άλλα αντικειμενική χρονική ροή. Τι χρειάζεται; «Αν θέλεις να επιβραδύνεις το πέρασμα του χρόνου, γίνε πάλι φοιτητής, κάνε κάτι καινοτόμο, ή κάτι που να απαιτεί μεγάλη προσπάθεια. Πήγαινε στη δουλειά σου από άλλο δρόμο ή διακοπές σε ένα άγνωστο μέρος». Αυτά αναφέρει Ρίτσαρντ Φρίντμαν, καθηγητής ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή Weill Cornell της Νέας Υόρκης. Και γιατί όχι; Κάθε φορά που κάνεις κάτι καινούριο, διαφορετικό, νιώθεις αυτή την ανανέωση. Σαν παιδί ξανά, γεμίζεις το περιβάλλον σου με νέες εικόνες και ερεθίσματα. Ο χρόνος χάνει έτσι τη δύναμή του και εσύ πορεύεσαι προς μια νέα εξερεύνηση, μια ανακάλυψη, μια περιπέτεια. Και ποιος δεν λατρεύει τις περιπέτειες; Το μέλλον βρίσκεται μπροστά μας σαν κεριά αναμμένα, έτοιμα να φωτίσουν τη ζωή μας με πολυποίκιλες εμπειρίες. Χρειάζεται μόνο να ξέρουμε ότι αυτό το φως προορίζεται για εμάς και να το αξιοποιήσουμε κατάλληλα ώστε η λάμψη του να γίνει άξια να διαρκέσει.