Το ζήτημα της “διαγραφή φοιτητών”, των αιώνιων φοιτητών, όπως πολύ παραπλανητικά αποκαλούνται οι φοιτητές που αντιμετωπίζουν αυτό το θέμα, απασχόλησε πολλές φορές την πολιτεία μας και τα πανεπιστημιακά και τεχνολογικά ιδρύματα. Ας κάνουμε μια σύντομη αναδρομή στην ιστορία του θέματος…
Τα πανεπιστημιακά ιδρύματα της Ελλάδας συγκροτήθηκαν και οργανώθηκαν από το 1837, οπότε και ιδρύθηκε το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, έχοντας ως πρότυπό τους το λεγόμενο γερμανικό μοντέλο διάθρωσης. Με βάση αυτό, η φοιτητική ιδιότητα θεωρείται ότι αποκτάται με την εγγραφή του φοιτητή στη σχολή και παύει με την ολοκλήρωση της επιτυχίας στις εξετάσεις του απαιτούμενου αριθμού των μαθημάτων για τη λήψη του πτυχίου. Βέβαια, υπάρχουν και άλλες περιπτώσεις παύσης της φοιτητικής ιδιότητας, όπως η παραίτηση από αυτήν, η εγγραφή σε άλλο πανεπιστημιακό τμήμα (μιας και στην Ελλάδα απαγορεύεται ρητά η φοίτηση σε δύο ή περισσότερα τμήματα), η μη ανανέωση εγγραφής για κάποιο αριθμό εξαμήνων κλπ.
Η νομοθετική αυτή ρύθμιση αντανακλούσε μια άποψη για το κύρος των σπουδών, ότι είναι πολύ υψηλό και ότι οι ενήλικες φοιτητές έχοντας να διεκπεραιώσουν και άλλες υποχρεώσεις στη ζωή τους (πχ βιοπορισμό ή οικογένεια) έπρεπε να έχουν την κατάλληλη στήριξη της πολιτείας στο ακαδημαϊκό τους έργο.
Η πρώτη προσπάθεια περιστολής του δικαιώματος αυτού, κατ’ απομίμηση πλέον των αγγλοσαξωνικών μοντέλων (που προβλέπουν γρήγορες και πιο «πρόχειρες» σπουδές με άμεσο σκοπό την έξοδο του νέου στην αγορά εργασίας), έγινε το 1978 με υπουργό παιδείας τον Ιωάννη Βαρβιτσιώτη. Συγκεκριμένα το καλοκαίρι του 1978 η ελληνική Βουλή ψήφισε στο σύνολό του τον νόμο 815, στο άρθρο 18 του οποίου προέβλεπε ότι οι φοιτητές χάνουν τη φοιτητική τους ιδιότητα, εάν παρατείνουν τη φοίτησή τους για διάστημα μεγαλύτερο του προβλεπόμενου για τις σπουδές τους προσαυξημένο κατά το ήμισυ, πρακτικά δηλαδή μετά τα έξι χρόνια για σπουδές τετραετούς φοίτησης. Ο νόμος προέβλεπε και άλλες ασφυκτικές διατάξεις, όπως διαγραφή των φοιτητών από τα μητρώα των σχολών τους σε περίπτωση αποτυχίας τους σε εξετάσεις μαθημάτων κλπ.
Εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι αφενός η αποσπασματική αντιμετώπιση του θέματος (αγγλοσαξωνικά πρότυπα στα αυστηρά περιθώρια, όταν διατηρούνταν τα γερμανικά πρότυπα στο κύρος των σπουδών, στη δυσκολία των εξετάσεων και στην αυθεντία των Καθηγητών) και αφετέρου η χρονική στιγμή ψήφισης του νόμου, 4 χρόνια μόλις μετά τη μεταπολίτευση, στην οποία το μαζικό φοιτητικό κίνημα συνέβαλε με πολλές θυσίες και πολλούς αγώνες, οδήγησαν πολύ σύντομα στην ακύρωση του νόμου. Οι φοιτητές εξεγέρθηκαν και κατόρθωσαν να αναγκάσουν τον πρωθυπουργό Κ. Καραμανλή να δηλώσει ενάμιση χρόνο μετά, μέσα στη διάρκεια των διακοπών των Χριστουγέννων, συγκεκριμένα στις 3 Ιανουαρίου 1980 την αναστολή όλου του νόμου 815 και την παραπομπή του θέματος σε επιτροπή διαλόγου κλπ.
Ο νέος νόμος πλαίσιο που ψηφίστηκε το 1982, ο νόμος με αριθμό 1268, επανέλαβε την παλιά διάταξη ότι η φοιτητική ιδιότητα παύει με την ολοκλήρωση της επιτυχίας στις εξετάσεις όλων των προβλεπόμενων μαθημάτων. Η διάταξη αυτή έφερε ξανά την ειρήνη και την ηρεμία στα ιδρύματα να επιτελέσουν το ακαδημαϊκό και ερευνητικό τους έργο.
Το ακαδημαϊκό έτος 1990 – 1991 η ελληνική πολιτεία προσπάθησε και πάλι να επαναφέρει το θέμα της διάρκειας της φοίτησης (διαγραφές φοιτητών) μαζί με μια σειρά άλλων μέτρων για την παιδεία με υπουργό τον Β. Κοντογιαννόπουλο. Μάταια, όμως, καθώς υπήρξαν εξεγέρσεις και πολλές άλλες κινητοποιήσεις. Δυστυχώς στις κινητοποιήσεις εκείνου του χειμώνα χάθηκαν και ανθρώπινες ζωές. Το αποτέλεσμα: ο νόμος δεν κατατέθηκε καν στη Βουλή.
Η πολιτεία ξέχασε το θέμα για πολλά χρόνια… Το 2007 όμως η υπουργός Μ. Γιαννάκου έφερε προς ψήφιση στη Βουλή νέο νόμο πλαίσιο για τα ΑΕΙ. Ο νόμος 3549, προέβλεπε διαγραφή των φοιτητών όταν ολοκληρώσουν το διπλάσιο χρόνο σπουδών από τον απαιτούμενο. Το μέτρο καταδικάστηκε, αν και θεωρήθηκε αρκετά ελαστικό. Προέβλεπε μάλιστα για τους ήδη εν ενεργεία φοιτητές την υποχρέωσή τους να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους σε πέντε χρόνια μετά την πάροδο του ελάχιστου χρόνου σπουδών. Πρακτικά δηλαδή, οι πρώτες διαγραφές θα έπρεπε να πραγματοποιηθούν το 2012. Ουσιαστικά δεν υπήρξε αντίδραση, διότι η διάταξη αυτή έδινε μεγάλο όριο, το οποίο δεν έφτασε όμως ποτέ, καθώς το πρόλαβε και το κατήργησε ο νόμος 4009 του 2011, για τον οποίο γίνεται λόγος τώρα. Ο νόμος αυτός ανέβαλε τις διαγραφές για τη λήξη του ακαδημαϊκού έτους 2014. Προέβλεψε, ωστόσο, κάτι που οι προηγούμενοι νόμοι δεν συμπεριλάμβαναν: ότι τα Ιδρύματα με τους Οργανισμούς τους, Κανονισμούς δηλαδή, μπορούν να προβλέψουν άλλα.
Καθίσταται αναγκαίο από τα παραπάνω να υπάρξει κινητοποίηση ψύχραιμη και χωρίς κραυγές και έκτροπα. Οι Οργανισμοί των τμημάτων πρέπει να συμπεριλάβουν διατάξεις για το θέμα αυτό. Η οριζόντια κατάργηση της φοιτητικής ιδιότητας είναι άδικη.