Ελίζα Σακκά

Στο πλαίσιο του Εθνικού Διαλόγου για την παιδεία, ανέκυψε το ζήτημα της κατάργησης της διδασκαλίας των Αρχαίων στο Γυμνάσιο. Αφορμή ήταν η επιστολή 56 καθηγητών Πανεπιστημίου, γλωσσολόγων, οι οποίοι παρατήρησαν ότι οι ώρες διδασκαλίας που αφιερώνονται στην αρχαία ελληνική γλώσσα είναι περισσότερες από αυτές που αναλογούν στη διδασκαλία της νέας ελληνικής. Αυτή η επιστολή προκάλεσε αντιδράσεις  στους κύκλους των φιλολόγων και γενικά πρόκειται για ένα δύσκολο θέμα, όπου δεν υπάρχει έτοιμη απάντηση.

Κατά τη γνώμη μου, δεν είναι δυνατό στο Γυμνάσιο να διδάσκονται τα αρχαία ελληνικά και από το πρωτότυπο και από μετάφραση σε βάρος των νέων ελληνικών. Τα νέα ελληνικά είναι η τρέχουσα γλώσσα, αυτή που χρησιμοποιούμε σήμερα για να μιλήσουμε και να γράψουμε και πρέπει να τη χρησιμοποιούμε σωστά. Πριν βιαστούν να ισχυριστούν οι υπέρμαχοι των Αρχαίων τη σημασία της διδασκαλίας τους  για την ολοκληρωμένη εκμάθηση των νέων ελληνικών, θέλω να τονίσω ότι τα νέα ελληνικά δεν μαθαίνονται μέσα από ετυμολογικές αναλύσεις, αλλά μέσω της χρήσης τους και της κατανόησης τους, κάτι που μπορεί να επιτευχθεί στα πλαίσια διδασκαλίας των νέων ελληνικών. Ταυτόχρονα, η διεύρυνση του σχολικού ωραρίου δεν μπορεί να είναι απεριόριστη, δεν μπορούν να προστεθούν περισσότερες ώρες διδασκαλίας των νέων ελληνικών για να καλυφθούν οι ανάγκες διδασκαλίας τους.

Θα ήθελα να προσθέσω ότι τα Αρχαία είναι μία “νεκρή γλώσσα”. Οι φιλόλογοι μπορεί να επικαλεστούν ξεπερασμένους ορισμούς ή να προβούν σε εννοιολογικές ακροβασίες για να υποστηρίξουν το αντίθετο. Αλλά ας μην κοροϊδευόμαστε, τα Αρχαία είναι μία νεκρή γλώσσα και η διδασκαλία τους στο Γυμνάσιο δεν ωφελεί. Αντίθετα, επιβαρύνει τους μαθητές, γιατί σαφώς πρόκειται για ένα δύσκολο μάθημα και τους γεμίζει με άγχος. Δεν συνάδει, επίσης, με τις ανάγκες της εποχής, η οποία απαιτεί πρακτικές και τεχνολογικές γνώσεις και δεξιότητες, τις οποίες το Γυμνάσιο σχεδόν δεν αγγίζει. Χρησιμότερη θα ήταν η ενίσχυση του μαθήματος της Πληροφορικής.

Τέλος, θα κλείσω λέγοντας ότι, οι μαθητές αντιπαθούν τα Αρχαία, δυσκολεύονται να τα καταλάβουν και αυτό οδηγεί στην απαξίωση τους. Αυτό συμβαίνει, γιατί το μάθημα δεν γίνεται, όπως θα έπρεπε και δεν προκαλεί το ενδιαφέρον των μαθητών. Γι’ αυτό το λόγο, μέχρι οι καθηγητές του Γυμνασίου να είναι σε θέση να παρέχουν μία ολοκληρωμένη, ενδιαφέρουσα και επιστημονικά ελκυστική διδασκαλία στους μαθητές, θα πρέπει η διδασκαλία τους να περιοριστεί στο μεταφρασμένο κείμενο, γιατί έχει τα αντίθετα από τα επιθυμητά αποτελέσματα. Οι μαθητές, όχι μόνο δεν αγαπούν τα αρχαία ελληνικά, αλλά οι γνώσεις τους είναι είτε ελλιπείς, είτε ακόμα και λανθασμένες και σίγουρα είναι χειρότερη η ημιμάθεια από την αμάθεια.

 

Άρτεμις Γιαννακοπούλου

Η αρχαία ελληνική γλώσσα και γραμματεία αποτελεί  βασικό μάθημα του σχολικού προγράμματος των τάξεων του γυμνασίου, όσο και του γενικού λυκείου. Πάραυτα, προσφάτως, και μέσα στα πλαίσια του διαλόγου για την παιδεία, τέθηκε το ζήτημα της κατάργησης της διδασκαλίας της αρχαίας ελληνικής γλώσσας από το πρωτότυπο στις τάξεις του γυμνασίου. Πρόκειται μάλιστα για μία πρόταση υπογεγραμμένη από φιλολόγους,  και η οποία άνοιξε τον ασκό του Αιόλου για αντιδράσεις τόσο εκ μέρους της πανεπιστημιακής κοινότητας, όσο και των εκπαιδευτικών.

Το βασικό επιχείρημα των “πολέμιων” των αρχαίων ελληνικών που συνοψίζεται στην έννοια της  επιμονή της διδασκαλίας μιας αχρηστεμένης γλώσσας, καταρρίπτεται εύκολα, και αφού ο καθένας που γνωρίζει και μιλά την νέα ελληνική γλώσσα, δηλαδή όλοι εμείς,  μπορεί να διαπιστώσει ότι αυτόνομες εκφράσεις, σύνταξη, λεξιλόγιο και γραμματική, παρμένα από την αρχαία ελληνική, αποτελούν και σήμερα μέρος της καθημερινής μας γλώσσας.  Η σωστή εκμάθηση της αρχαίας ελληνικής γλώσσας αποτελεί  βασικό και αναπόσπαστο άξονα της εκμάθησης των νέων ελληνικών, με τα οποία θα πρέπει να οδεύουν παράλληλα, καθώς η σύνδεσή τους είναι αδιαμφισβήτητη.

Με την εισαγωγή, κατά την Δευτεροβάθμια εκπαίδευση, στον κόσμο της σπουδαιότερης αρχαίας γλώσσας του κόσμου, ο μαθητής έχει τη δυνατότητα να καλλιεργήσει την κριτική σκέψη του, να κατανοήσει τη φιλοσοφική σκέψη και τις αρχές της δημοκρατίας, καθώς και να κατανοήσει μετέπειτα την συγγραφή σπουδαίων ελληνικών λογοτεχνικών κειμένων, καθώς και να οξύνει την δημιουργικότητα της σκέψης του και της παρατηρητικότητάς του, στοιχεία αναπόσπαστα από την καλλιέργεια της προσωπικότητας του νέου.  Επιπροσθέτως, πρόσφατες μελέτες συγκλίνουν στο συμπέρασμα πως τα αρχαία ελληνικά, ειδικότερα μάλιστα το πρωτότυπο αυτών, βοηθά σημαντικά σε περιπτώσεις δυσλεξίας και άλλων μαθησιακών δυσκολιών, καθώς και στην διαμόρφωση σωστής άρθρωσης, τονισμού των λέξεων ενώ τα παιδιά που διδάσκονται  την ορθογραφία του πολυτονικού συστήματος αναπτύσσουν γρηγορότερα τις αντιληπτικές τους ικανότητες σε σχέση με εκείνα που διδάσκονται μονοτονικό.

Επιπλέον, θεωρώ πως θα ήταν ολέθριο σφάλμα να παραλείψει κανείς το γεγονός πως επιστήμες όπως η Αρχαιολογία, η Φιλοσοφία, η Ιστορία , η Ψυχολογία, η Νομική, η Ιατρική, τα Μαθηματικά,  η Φυσική και η Χημεία  απαιτούν την κατανόηση των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο, σύμφωνα με τα οποία δομούνται λεξιλογικοί όροι, και έννοιες που χρησιμοποιούνται στο σύνολο της επιστημονικής και εκπαιδευτικής κοινότητας παγκοσμίως. Χωρίς την πρώιμη επαφή με το πρωτότυπο των αρχαίων ελληνικών, θα ήταν ιδιαιτέρως δύσκολη η επαφή των ανθρώπων με τις επιστήμες αυτές, ακόμη κι αν ο μαθητής στην ηλικία αυτή δυσκολεύεται να το κατανοήσει. Κατά τη γνώμη μου, οι καθηγητές οφείλουν να στέκονται ως αρωγοί της σωστής εκμάθησης, χωρίς την χρήση στείρων και παγιωμένων μεθόδων μάθησης, αλλά αντιθέτως όντας ριζοσπαστικοί και σύγχρονοι.

Ας μην ξεχνάμε μάλιστα πως η αρχαία ελληνική γλώσσα αποτελεί βασικό  πυλώνα στα εκπαιδευτικά συστήματα των περισσότερων ευρωπαϊκών, και όχι μόνο, χωρών. Πιστεύω λοιπόν, πως θα ήταν σημαντική παρέκκλιση του σύγχρονου εκπαιδευτικού προγράμματος να παραγκωνίζει όχι μόνο  την γλώσσα που αποτελεί προκάτοχο της σημερινής καθομιλουμένης, αλλά και να προσπαθεί να καταστήσει νεκρή μία γλώσσα που ακόμη και σήμερα στέκεται ζωντανή και όρθια παγκοσμίως.

Αν επιθυμείς να διεκδικήσεις υποτροφίες στην Ελλάδα ή το εξωτερικό, ο Οδηγός Υποτροφιών του citycampus που μόλις κυκλοφόρησε σου προσφέρει ό,τι χρειάζεσαι!

Θέλεις να ενημερώνεσαι έγκυρα και κυρίως έγκαιρα με το πάτημα ενός κουμπιού; Κατέβασε την εφαρμογή μας από το Playstore (citycampus.gr) και διάβασε όλα τα νέα άρθρα εύκολα και γρήγορα!

5 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Βρισκόμαστε στον 21αιώνα.Τα αρχαία δεν πρέπει να μαθαίνονται με τόση εμμονη στα γραμματοσυντακτικά στο φορμαλισμό δηλαδή της γλώσσας τουλάχιστον να μην γίνεται σε βάρος του νοήματος του.Απαντώ στην προηγούμενη ανάρτηση στην απόφοιτηο φιλολογίας1)Δεν μαθαίνουμε σωστα ελληνικά ξέροντας αρχαία.Τα αρχαία είναι μια παλαιότερη μορφή της γλώσσας μας.Άλλο το ένα ,αλλο το άλλο.δεν υπάρχει διαχρονία.2)δεν θεραπεύει δυσλεξία μην πιστεύετε ανοησίες που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο απο κάθε άσχετο και κάθε σαίτ 3)Στο εξωτερικό οι ερωτήσεις είναι κυρίως νόημα..Μας είχε φέρει καθηγήτρια σε μάθημα στο πανεπιστήμιο ,για να το δούμε.Ψάξτε λοιπόν πρώτα πρωτού επιχειρηματολογήσετε..Και πιστεψτε με οι αρχαίοι όσοι δεν είχαν εμμονες με την αττική διαλεκτο και καμμένο το κεφαλάκι όπως πολλοί εθνοπατριώτες φιλόλογοι(ασε που και το εθνος αμφισνητούμενη έννοια είναι κατασκεύασμα του 19ου αιώνα) νοιαζονταν να περάσουν εννοιες και δεν ασχολιονταν με πολυτονικα και γραμματοσυντακτικές εμμονες..Επίσης με τον υπάρχοντα τρόπο δεν υπάρχει καμια περίπτωση να αγαπήσουν τη δημοκρατία και τη φιλοσοφία που ευαγγελίζετε.Και κατι άλλο που είναι ξεχασμένο καισ ε πολύ δεύτερη μοίρα.Να αναβαθμιστεί η διδασκαλία και των laτινικών.Είναι εξίσου σηαμντικά με τα αρχαία και δεν αξίζει νa βρίσκονται στο περιθώριοΣΕ κανέναν δεν αρεσαν τα λατινικά στο σχολειο με την εμμονη στα γραμματοσυντακτικα και τον πλάγιο λόγο!Δεν έμεινε τίποτα.Απαίσια κείμενα.Πρέπει λοιπόν να ξεπεράσουμε σαν λαός τις παρωπίδες και να ανοίξουμε το μυαλό μας στον διεθνή χώρο..Γιατί αυτό ηταν η ελληνικη αρχαιότητα και η αυτοκρατορική περιοδος της ρωμης..Μια χοάνη ιδεών ανοιχτή και προσιτή στον καθένα!!Υ.γ στον Αριστοτέλη αν δεν έχεις πιάσει το νόημα δεν θα καταλαβείς τίποτα απο τα γραμματοσυντακτικά και μόνο.Ανοίξτε το μυαλό σας και διαβάστε!Ψάξτε και μην κολλάτε σε θεωρίες ξεπερασμένες!

  2. Το θέμα είναι ανεξαντλητο και πρόσφορο για πολλές διαφωνίες .Δε θα κουρασω με πολλά λογια.Συμφωνώ οτι τα αρχαια ελληνικά ταλαιπωρούν πολλους μαθητές γυμνασίου και διαφωνω με τη διδασκαλία πολλών μαθημάτων στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση .Η αλήθεια είναι οτι στο γυμνάσιο πολλοί συνάδελφοί ασχολούνται κυρίως με τη γραμματική των αρχαίων και λιγοτερο με το συντακτικό.Αρα δε θεωρώ οτι υπάρχει εμμονη σε κάτι.Θα θεωρούσα πιο εποικοδομητικό και περισσότερο επικουρικό στα νέα ελληνικά να διναμε περισσότερη σημασια στην ετυμολογία προκειμενου να μπορούν οι μαθητές να αντιλαμβάνονται το “χτίσιμο” της κάθε λεξης.Αυτό εγώ θεωρώ μαγεία !Βέβαια, να θυμισω οτι στη β λυκείου υπάρχει και μια “Αντιγόνη ” στην οποία ζητειται κι απο μαθητές άλλης κατεύθυνσης να αναγνωρίζουν γραμματικά και συντακτικά φαινόμενα.Ανηκω στη γενιά που στο γυμνάσιο δε διδαχθηκαμε τα αρχαια και κάναμε λατινικα μονο στη γ λυκείου.Τα καταφέραμε μια χαρα,αλλά θέλαμε να μάθουμε και κυνηγουσαμε τη γνώση μέσα απο βιβλια και θεματογραφιες εκτός σχολείου και φροντιστηρίου.Χωρίς να θέλω να θιξω κανένα σημερινο μαθητή ,νομιζω οτι αυτό το φαινόμενο έχει αρχίσει να φθίνει .Με θλιβει να ακούω την κόρη μου κσι πολλά παιδιά να αφοριζουν τα αρχαια ελληνικά και κατ’επεκταση και αλλά μαθήματα.Δε θεωρώ οτι είναι “νεκρή γλώσσα”. Η γλώσσα ζει και αναβιώνει μέσα απο μας και προσαρμόζεται στα νέα δεδομένα χωρίς να ευτελιζεται.Αλλωστε τα νέα ελληνικά τα μαθαίνουν τα παιδιά μας και στο δημοτικό ,το οποίο ,θεωρώ οτι εχει πολύ καθοριστικό και κομβικό ρολο τόσο για τη γραμματική,το συντακτικό όσο και για την ορθογραφία ,ένα άλλο μεγάλο αγκάθι .Αντιλαμβάνομαι οτι οι σχολικές ώρες είναι περιορισμένες .Αντιλαμβάνομαι επίσης, οτι και ο Ηρόδοτος που κάναμε στο γυμνάσιο εμείς απο μετάφραση καθως και αλλά κειμενα ήταν πολύ σημαντικά ως προς την κατοχύρωση της γνώσης.Το σίγουρο είναι οτι τα πραγματα στον τομέα της γλώσσας (αρχαία -νέα ελληνικά ) είναι δυσοίωνα.Όσο το εκπαιδευτικό σύστημα θα υπηρετεί τη ” στείρα “γνωση και ο εκπαιδευτικός θα απαξιωνεται τα παιδιά μας θα τελειώνουν το γυμνάσιο και το λύκειο και θα ψάχνουν να βρουν τι εμαθαν όλα αυτά τα χρόνια! Όλα τα μαθηματα είναι χρήσιμα κσι διευρύνουν τη σκέψη ,αρκεί να διδάσκονται σωστα και γόνιμα.Το πρόβλημα λοιπον δεν είναι νέα ελληνικά η αρχαια ελληνικά.Το πρόβλημα είναι ουσιαστικότερη δόμηση του εκπαιδευτικού προγράμματος και δημιουργία κατάλληλων συνθηκών που θα επιτρέπουν και θα ωθούν τον εκπαιδευτικό να επιτελέσει με τον καλυτερο τροπο το έργο του!Ευχαριστώ πολύ!

  3. Κατά την γνώμη μου το εκπαιδευτικό σύστημα οφειλεί να προοδευει και να αλλάζει σύμφωνα με τα δεδομένα της εποχής. Ας δώσουμε βάση σε μαθήματα όπως η τεχνολογία η πληροφορική και τα αγγλικά. Τα αρχαια είναι ένα κομμάτι του πολιτισμού μας το οποίο δεν θα μας χρησιμεύσει στην ζωη μας ιδιαιτερα.Πάρτε το απόφαση δεν είμαστε πια στην εποχή του Αριστοτέλη. Δυστυχώς η ευτυχώς προχορίσαμε .Δεν είναι δυνατόν το εκπαιδευτικό συστημα να ζητάει από παιδιά που δεν έχουν μάθει ακόμα να μιλαν σωστά τα νέα ελληνικά να χειρίζονται
    την αρχαία ελληνική γλωσσα

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ