Η συζήτηση για το θέμα της διευθέτησης του θέματος “αιώνιοι φοιτητές” είναι πολύ παλιά. Είναι τόσο παλιά όσο παραπλανητική είναι και η άποψη που ακούγεται δεξιά και αριστερά ότι η «πολυτέλεια» αυτή είναι παγκόσμια πρωτοτυπία. Όσο παραπλανητικός και υποτιμητικός είναι και ο όρος που το ονομάζει: Το «αιώνιοι φοιτητές» φαντάζει τραγικό, ενώ ο ορθότερος όρος «διάρκεια φοίτησης» είναι ουδέτερος. Το σίγουρο είναι το θέμα χρειάζεται μια ψύχραιμη και λογική διευθέτηση.
Δεν είναι ο χώρος να κάνουμε μια ιστορική αναδρομή για το φαινόμενο ούτε για τις αποτυχημένες προσπάθειες της πολιτείας να το διευθετήσει. Αποτυχημένες, διότι όλες ήταν «οριζόντιες» με την έννοια ότι έβαζαν ως μοναδικό κριτήριο το μεγάλο χρόνο διατήρησης της φοιτητικής ιδιότητας. Αποτυχημένες επιπλέον, διότι δεν έκαναν καμία προσπάθεια να διαγνώσουν και πολύ περισσότερο να θεραπεύσουν παραμέτρους του ζητήματος που αποσιωπούνται. Όπως την ανάγκη πολλών φοιτητών να εργαστούν και να εγκαταλείψουν τις σπουδές τους, ή ακόμα περισσότερο το σύστημα εισαγωγής που κατά βάση «κληρώνει» μια θέση (πλην ελαχίστων περιπτώσεων που απονέμει επιβραβεύοντας) σε ένα υδροκέφαλο σύνολο τμημάτων που υπολειτουργούν ή που δημιουργήθηκαν με κριτήριο την περιφερειακή ανάπτυξη για να μην επεκταθούμε σε άλλα…
Από την άλλη, κανείς δεν θεωρεί ότι το ζήτημα πρέπει εκ νέου να αφεθεί στην τύχη του, δηλαδή στην έλλειψη ρύθμισής του. Δυστυχώς, όμως η πολιτεία, όποτε δεν προσπαθούσε με οριζόντιες περικοπές να το λύσει, απλά το παρατούσε στην τύχη του.
Έτσι, και ο τελευταίος νόμος προβλέπει τον Ιούνιο του 2014 τις πρώτες διαγραφές, φυσικά «οριζόντιες».
Το ζήτημα έχει δύο συγχρονικές πλευρές. Συγχρονικές με την έννοια ότι ανεξάρτητα του τι έχει γίνει, στη στιγμή που είμαστε τώρα πρέπει να το δούμε ως εξής: στην άμεση πτυχή του, αυτή για τον Ιούνιο και στην μεσοπρόθεσμη πτυχή του, το τι πρέπει να γίνει συνολικά.
Όσον αφορά την άμεση πτυχή του, θεωρούμε ότι η πολιτεία πρέπει απλά να καταργήσει τα άμεσα χρονικά περιθώρια του 2014 και 2015. Και αυτό για δυο λόγους. Αφενός διότι μετά την φθινοπωρινή αναστάτωση, θα πρέπει να δοθούν άμεσες διευκολύνσεις στους φοιτητές, περισσότερες ευκαιρίες για τη λήψη του πτυχίου τους και αφετέρου διότι η ρύθμιση αυτή ήταν πρόωρη και άνιση. Άνιση διότι οι φετεινοί εισαχθέντες γνωρίζουν εκ των προτέρων ότι θα διαγραφούν σε 2ν χρόνια. Ενώ οι παλαιότεροι γνώριζαν ότι έχουν άπειρο χρόνο. Αν ο νομοθέτης προέβλεπε πχ 2ν ακόμα και για τους πολύ παλιούς, θα ήταν δικαιότερη η ρύθμιση, διότι θα λάμβανε υπόψη της ακόμα και αυτούς οι οποίοι για αντικειμενικούς λόγους (πχ οικονομικούς ή άλλους) δεν ξεκίνησαν καν τη φοίτηση ουσιαστικά, κάτι που ενδεχομένως θα επιθυμούσαν τώρα. Άλλωστε συνταγματικά αυτό θα ήταν και το δίκαιο.
Όσον αφορά τη μεσοπρόθεσμη και οριστική λύση του: Θα πρέπει να ληφθούν πολλά κριτήρια υπόψη, όπως πχ το αν ο φοιτητής επιθυμεί καταρχήν να ολοκληρώσει ή όχι. Αν εργάζεται για να ζήσει, αν αντιμετωπίζει άλλες δυσκολίες πχ ψυχολογικές, οικογενειακές, υγείας κλπ. Δεν μπορεί ο αδιάφορος (σίγουρα υπάρχει και αυτός) να είναι στην ίδια μοίρα με τον μακροχρόνια ασθενή. Ακόμα περισσότερο δεν μπορεί ο νομοθέτης να θέλει να τιμωρήσει τον αδιάφορο και να συμπαρασύρει στην τιμωρία αυτόν που έχει δυσκολίες. Αλλά γιατί και όχι και το παρακάτω; Ο νομοθέτης θέλει να εκδικηθεί ή να συνετίσει τον αδιάφορο; Μήπως να του έδινε ευκαιρίες και κίνητρα αντί για τιμωρία; Δεν είναι το σημείο να ανακαλύψουμε όλες τις περιπτώσεις ούτε να νομοθετήσουμε. Είναι το σημείο να επιμείνουμε ότι η «οριζόντια» διαγραφή δεν είναι δίκαιη.
Μια τελευταία παράμετρος του ζητήματος: Ο νόμος πετάει το μπαλάκι στα ιδρύματα ουσιαστικά, όταν προβλέπει ότι η φοίτηση μπορεί να συνεχίσει και μετά τα χρονικά περιθώρια που θέτει ο νόμος, ανάλογα με τους κανονισμούς των ιδρυμάτων. Άρα, δίνεται η δυνατότητα στα ίδια τα ιδρύματα να δώσουν αυτή την παράταση. Πόσοι το γνωρίζουν αυτό; Ακόμα περισσότερο, αν τα ιδρύματα κινητοποιήθηκαν για να υπερασπίσουν τους εργαζομένους τους, μήπως ήρθε η ώρα να προστατεύσουν και το ζωντανότερο κομμάτι της ακαδημαϊκής κοινότητας, τη νεολαία; Μήπως από την άλλη, οι εκπρόσωποι πρέπει να παλέψουν μαχητικότατα για αυτό το θέμα; Μήπως όλοι οι υπόλοιποι οφείλουν το αυτονόητο στον εαυτό τους και στο συμφοιτητή τους, την προστασία του δικαιώματος σπουδών;
Συνοψίζοντας:
- Το δικαίωμα της φοίτησης μέχρι την απόκτηση του τίτλου (όπως υποτιμητικά αναφέρεται ως «αιώνιοι φοιτητές») δεν είναι ελληνικό φαινόμενο μόνο,
- Οι προβλεπόμενες διαγραφές για το 2014 ή 2015 πρέπει άμεσα να ανασταλούν γιατί είναι άδικες, αψυχολόγητες και κυρίως οριζόντιες, ειδικά μετά την αναστάτωση του Φθινοπώρου,
- Το ζήτημα της χρονικής διάρκειας της φοίτησης πρέπει να λυθεί λαμβάνοντας υπόψη πολλά πολλά κριτήρια και λόγους που μπορεί να οδηγήσουν σε καθυστέρηση της ολοκλήρωσης των σπουδών. Ακόμα και ο αδιάφορος πρέπει να συνετιστεί και όχι να τιμωρηθεί,
- Τα ίδια τα ιδρύματα έχουν νομικά το δικαίωμα να ρυθμίσουν τα ζητήματα αυτά, αν δεν τα λύσει η πολιτεία,
- Η πιο ουσιαστική παρέμβαση των εκπροσώπων και όλων των φοιτητών θα ήταν στην κατεύθυνση της πίεσης προς τα πανεπιστημιακά όργανα για τη διευθέτηση του ζητήματος.
Η φωτογραφία είναι από το freedigitalphotos.net