#FoitiTrips: Σαράγεβο

Της Νικόλ Τσέλλου

Το Σαράγεβο είναι μια πόλη που πρέπει να πας. Όχι για τις ομορφιές της, τα μουσεία της, τα μνημεία της, τα αξιοθέατά της. Όχι πως κάτι από αυτά λείπει. Αλλά ο λόγος που πρέπει να πας είναι τα σημάδια από τις σφαίρες στις προσόψεις των κτιρίων. Είναι τα ερείπια που στη θέση τους υψώθηκαν ουρανοξύστες. Είναι το τζαμί δίπλα στον καθεδρικό. Είναι η ποικιλία στην αρχιτεκτονική. Είναι η συνύπαρξη ανθρώπων με διαφορετικές θρησκείες και κουλτούρες. Είναι η μνήμη του πολέμου.

Στην πρωτεύουσα της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης συνυπάρχουν τρεις διαφορετικές εθνότητες, Βόσνιοι, Σέρβοι και Κροάτες και κατά συνέπεια οπαδοί τριών διαφορετικών θρησκειών, του Ισλάμ, της Ορθόδοξης Εκκλησίας και του Καθολικισμού. Δεν υπάρχει σημείο στην πόλη που να μη φανερώνει τη θρησκευτική ποικιλομορφία της προσφάτως ανεξαρτητοποιημένης χώρας. Το ένα τμήμα της πόλης ξεκάθαρα οθωμανικό, με πλακόστρωτους δρόμους, χαμηλά σπιτάκια, μιναρέδες, οθωμανικά νεκροταφεία, υπαίθριες αγορές και βοσνιακό καφέ να σερβίρεται πάνω στους ξύλινους σοφράδες.

Ο κεντρικός δρόμος συνεχίζει και τα χαμηλοτάβανα σπίτια αντικαθιστούν μεγαλοπρεπή κτίρια από την εποχή που η πόλη αποτελούσε τμήμα της Αυστροουγγαρίας. Το οθωμανικό στοιχείο εξαφανίζεται και τα μαγαζιά πλέον θυμίζουν μία πόλη της Δύσης, μία πόλη σύγχρονη, που είκοσι περίπου χρόνια μετά τη λήξη του πολέμου, έχει κατορθώσει να ορθοποδήσει και να γιατρέψει τα τραύματά της. Τα δεκάδες μαγαζάκια κι οι καφετέριες σε οδηγούν σιγά σιγά στο τρίτο τμήμα της πόλης, στο πιο νέο, σε ένα μέρος πλήρως ανακαινισμένο, ένα μέρος καπιταλιστικό, ένα μέρος που κάτι φέρνει ξαφνικά από κεντρικούς εμπορικούς δρόμους Νέας Υόρκης, με τεράστια εμπορικά κέντρα και φωτεινές επιγραφές, με πολλά νέον φώτα και νεόδμητες κατασκευές.

Στο Σαράγεβο, λοιπόν, πρέπει να πας για να δεις πως είναι μια πόλη που ισοπεδώθηκε από τον πόλεμο και κατόρθωσε να αναγεννηθεί μέσα από τα συντρίμμια της. Για να συναντήσεις ανθρώπους που έχουν ακόμη νωπή την ανάμνηση της φρίκης του πολέμου. Ενός πολέμου εμφυλίου, που διαδραματίστηκε όχι σε μια άλλη ήπειρο, όχι μακριά από τη χώρα μας, αλλά μέσα στα Βαλκάνια, μόλις στις αρχές του ’90. Ο πόλεμος της Γιουγκοσλαβίας είναι ένας πόλεμος που μας αφορά λόγω χρονικής και γεωγραφικής εγγύτητας και είναι και ένας πόλεμος για τον οποίο δε γνωρίζουμε πολλά, ένα τμήμα της ιστορίας που δεν έχει αναλυθεί επαρκώς και πολυπρισματικά. Θεώρησε, λοιπόν, αυτό το ταξίδι ένα έναυσμα για να διαβάσεις, να πληροφορηθείς, να μην ξαναπείς πως δεν ήξερες. Γιατί πρέπει να ξέρεις.

Πέρα από τον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας, το Σαράγεβο θα αναφέρεται πάντα στα βιβλία της ιστορίας επειδή είναι το σημείο, όπου δόθηκε η αφορμή της έναρξης του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Δε θα παραλείψεις μια βόλτα δίπλα στο ποτάμι, για να προσέξεις το ακριβές μέρος της δολοφονίας του πρίγκιπα Φερδινάνδου και της συζύγου του Σοφίας, μία διπλή δολοφονία που άλλαξε την Ευρώπη.

Στο Σαράγεβο, ακόμη, πρέπει να πας για την ατμόσφαιρα που αποπνέει. Είναι μια πόλη περικυκλωμένη από βουνά, με πολλή ομίχλη, τσουχτερό κρύο, χιονισμένες βουνοπλαγιές και φθινοπωρινά χρώματα. Η θέα του ηλιοβασιλέματος συνοδευόμενη από το άκουσμα των μιναρέδων δημιουργεί αισθήματα κατάνυξης, ανεξαρτήτως της θρησκείας σου. Πρόκειται για μια πόλη που με τους χαλαρούς της ρυθμούς σου μεταδίδει ένα αίσθημα γαλήνης και ηρεμίας.

Φυσικά υπάρχει και πιο ανάλαφρη πλευρά, η ομορφιά, ωστόσο, και η μοναδικότητά της δεν έγκειται εκεί κι ούτε φυσικά μπορεί να συναγωνιστεί άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες σε αυτόν τον τομέα. Είναι μια πόλη πολύ μικρή σε έκταση, οπότε ένα τριήμερο αρκεί σίγουρα για να τη γυρίσεις. Στα συν της περιλαμβάνονται σίγουρα οι απίστευτα χαμηλές τιμές, η νόστιμη κουζίνα και η Sarajevsko Pivo, η τοπική τους μπύρα.