Στα παρασκήνια μίας έρευνας

της Ευθυμίας Κωστάκη

Θέλεις και εσύ να κάνεις μία έρευνα αλλά δεν ξέρεις πως; Τότε μάλλον δεν είσαι στο κατάλληλο μέρος. Για να πραγματοποιηθεί μία έρευνα δεν αρκεί απλώς να το θέλεις. Πρέπει να υπάρχουν στόχοι και συγκεκριμένος σκοπός. Χρειάζεται να ξεκαθαρίσεις τη σκέψη σου και να τη δομήσεις σε βήματα. Αυτά ακριβώς τα βήματα θα παρουσιάσουμε στη συνέχεια αυτού του άρθρου.

Το πρόβλημα 

Οπουδήποτε και αν κάνεις μία έρευνα, για παράδειγμα στη σχολή σου ή σε κάποια επιχείρηση, θα χρησιμοποιήσεις τα αποτελέσματα της για να δώσεις λύση ή να λάβεις απόφαση για μία κατάσταση. Ποια είναι όμως αυτή η κατάσταση; Τι ήταν αυτό που σε προβλημάτισε και ήθελες να το μελετήσεις; Η απάντηση είναι το ερευνητικό πρόβλημα. Δεν είναι τόσο εύκολο όσο ακούγεται. Χρειάζονται ώρες συζήτησης και σκέψης γιατί από αυτό εξαρτώνται όλα τα υπόλοιπα βήματα. Παραδείγματα ερευνητικών προβλημάτων  αποτελούν η έρευνα αγοράς για μελέτη συμπεριφοράς του καταναλωτή ή έρευνα για μελέτη των συνθηκών εργασίας σε ένα εργοστάσιο. 

Οι ανάγκες

Το επόμενο βήμα είναι να αναλύσουμε το πρόβλημα σε όλες του τις διαστάσεις. Έτσι, θα δούμε πως τα στοιχεία του προβλήματος συνδέονται μεταξύ τους και ποιες πληροφορίες θα χρειαστεί να συλλέξουμε για αυτά. Για να δούμε πως επηρεάζει η συσκευασία έναν καταναλωτή, για παράδειγμα, απαραίτητα στοιχεία που θα συγκεντρώναμε είναι ο αριθμός των καταναλωτών και εάν αυξήθηκαν οι πωλήσεις μας έπειτα από την αλλαγή συσκευασίας.

Το είδος της έρευνας

Υπάρχουν τρία κύρια είδη ερευνών. Αυτές είναι: η περιγραφική, η αιτιολογική και η εξερευνητική. Αφού έχουμε δει στο προηγούμενο βήμα τι πληροφορίες χρειαζόμαστε να συλλέξουμε επιλέγουμε ανάλογα. Η πιο συνήθης έρευνα είναι η περιγραφική, στην οποία μελετάμε το πρόβλημα μετρώντας κάθε παράγοντα που το αποτελεί όπως είναι ο αριθμός των πελατών μας. Η αιτιολογική έρευνα ασχολείται με ένα φαινόμενο. Ουσιαστικά προσπαθούμε να προσδιορίσουμε τι οδηγεί σε ένα αποτέλεσμα. Δημιουργούμε σχέσεις και πειραματιζόμαστε. Εάν μειωθούν οι ώρες διδασκαλίας θα αυξηθεί η προσέλευση; Τέλος, η εξερευνητική στοχεύει στην απόκτηση γνώσης για μία κατάσταση ώστε να σχηματίσουμε μία πρώτη εικόνα.  Όταν θέλουμε να αρχίσουμε να πουλάμε στη Σουηδία πρέπει να έχουμε μελετήσει και τις συνθήκες εκεί.

Τα δεδομένα

Ανάλογα με τα χρήματα και το χρόνο που θέλουμε να δαπανήσουμε στην έρευνά μας επιλέγουμε εάν θα χρησιμοποιήσουμε δεδομένα από προηγούμενες έρευνες (δευτερογενή), αν θα τα συλλέξουμε εμείς (πρωτογενή) ή εάν θα κάνουμε συνδυασμό και των δύο μεθόδων. Για τα πρωτογενή χρησιμοποιούμε ποιοτικές μεθόδους, όπως είναι οι συνεντεύξεις ομαδικές ή ατομικές με μορφή ερωτήσεων, και ποσοτικές μεθόδους, δηλαδή ερωτηματολόγια. Στο ερωτηματολόγιο επιλέγουμε ποιους θα προσεγγίσουμε σε σχέση με τα χαρακτηριστικά, που θέλουμε να έχουν αυτοί που θα το συμπληρώσουν. Μπορεί να θέλουμε να είναι άτομα ηλικίας 18-30. Χωρίζουμε ενότητες, κλίμακες και κάνουμε ξεκάθαρες ερωτήσεις με μία μόνο απάντηση.

Το testing

Πολύ σημαντικό! Πριν συλλέξουμε τα δεδομένα μας ζητάμε από μερικά άτομα εκτός της ομάδας μας να συμπληρώσουν την έρευνά μας και να μας πουν σχόλια. Ιδανικό είναι να έχουν αντίστοιχα χαρακτηριστικά με αυτούς που στοχεύουμε να το συμπληρώσουν. Καλό είναι να πάρουμε και τη γνώμη κάποιου ειδικού σε σχέση με το θέμα που μελετάμε. Γυρίζουμε στα προηγούμενα βήματα και αλλάζουμε ότι χρειάζεται.

Συλλογή και ανάλυση

Μπορούμε να συλλέξουμε τα στοιχεία τηλεφωνικά, ηλεκτρονικά και απευθείας. Όταν έχουμε συγκεντρώσει το δείγμα μας, το αναλύουμε. Για παράδειγμα, τα στοιχεία από ένα ερωτηματολόγιο τα αναλύουμε σε λογισμικά όπως το SPSS με σκοπό να βγάλουμε συμπεράσματα.

Η λύση στο πρόβλημα

Αφού έχουμε αναλύσει τα στοιχεία βγάζουμε τα συμπεράσματα και απαντάμε το ερευνητικό μας πρόβλημα.

Εάν θέλετε να μάθετε περισσότερα για κάθε βήμα υπάρχουν πολλά σχετικά βιβλία και σελίδες στο internet.