Παιδεία εκπέμπει SOS!

της Λαμπρινής Στέφου

Η χώρα της δημοκρατίας, της γνώσης, των γραμμάτων και τεχνών αιωρείται σαν φάντασμα πάνω από τη ψευτομοντέρνα, εκσυγχρονισμένη κακήν κακώς Ελλάδα, της μετριότητας και της ημιμάθειας. Το χάσμα που κυριαρχεί ανάμεσα στη σημερινή πληγείσα χώρα και τη λησμονημένη αίγλη της, εκτός από ιστορικές, πολιτικές συγκυρίες, εντοπίζεται στη μη διάδοση της γνώσης: μία λέξη με πολλαπλούς χρωματισμούς. Αποτελεί θεμελιώδη κινητήρια δύναμη που θα ωθήσει τις τροχαλίες των υπολοίπων δομών ενός κράτους να παράξουν αξία, θεωρήσεις, στρατηγικές, καινοτομίες αλλά ταυτοχρόνως ικανή να σπάσει αντιλήψεις που καλλιεργήθηκαν και συντηρήθηκαν υπό το έδαφος της ανέχειας. 

Το εκπαιδευτικό σύστημα στην Ελλάδα μετράει στο ιστορικό του πολλές αποτυχίες και αναρίθμητες αδικαιολόγητες πρακτικές που κυριάρχησαν τόσο στη πρωτοβάθμια- δευτεροβάθμια όσο κυρίως στη τριτοβάθμια εκπαίδευση. Νομικά με το Σύνταγμα του 1975, η παιδεία στην Ελλάδα κατοχυρώνεται ως κοινωνικό δικαίωμα και χορηγείται δημόσια σε όλους τους πολίτες της ανεξαιρέτως κοινωνικής κλίμακας. Το αγαθό της παιδείας παρέχεται δωρεάν και όλοι μπορούν να εκμεταλλευτούν τις πλήρως εξοπλισμένες σχολικές μονάδες που μοιάζουν περισσότερο με κτίρια ντόμινο παρά με κέντρα μάθησης, τις ελλείψεις σε εκπαιδευτικά εγχειρίδια αλλά και σε διδακτικό προσωπικό σε νησιωτικές και ακριτικές περιοχές της χώρας, τη μη επαρκή λειτουργία ολοήμερων σχολείων, τις περικοπές στη φύλαξη των παιδιών, τη μη παροχή ειδικών παιδοψυχολόγων καθώς και τη μη παρουσία εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού που να συντελεί στην ομαλή ενσωμάτωση παιδιών προσφύγων. Αυτά τα κενά τροφοδοτούν και τα επόμενα επίπεδα της πυραμίδας της εκπαίδευσης και το σκηνικό δε φαίνεται να διαφέρει πολύ.

Όλες οι υπολειτουργίες του συστήματος της δημόσιας παιδείας εκρήγνυνται σε επίπεδο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης μετατρέποντας το όνειρο της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, σε μάχη του Βατερλό. Είναι δεδομένο πως για τη πλειοψηφία των μαθητών, οι πανελλήνιες αποτελούν ένα αξιοκρατικό σύστημα ανάδειξης στο βάθρο του πανεπιστημιακού ονείρου. Ωστόσο, υπάρχουν πολλοί που υποστηρίζουν την άποψη πως θα έπρεπε να εκτοπιστεί μία για πάντα ως τρόπος αξιολόγησης και αυτό διότι δεν αποτελεί σύστημα εξέτασης αλλά τουναντίον σύστημα συντήρησης των φροντιστηριακών οργανισμών και του εργατικού δυναμικού τους. Το σχολικό εκπαιδευτικό προσωπικό στις περισσότερες περιπτώσεις έχει αποδειχθεί πως αδυνατεί να διαχειριστεί και να προετοιμάσει αποτελεσματικά μεγάλο όγκο μαθητών Λυκείου για την εισαγωγή τους σε πανεπιστημιακές σχολές. Ταυτόχρονα, η νοοτροπία υποβάθμισης του Λυκείου που έχει καλλιεργηθεί και παγιωθεί τις τελευταίες δεκαετίες, με την πρωτοκαθεδρία των φροντιστηρίων, μετατρέπει εκπαιδευτικούς σε αδρανείς και αδιάφορους εργαζόμενους. Συνταγματικά, η δημόσια παιδεία είναι κατοχυρωμένη προστατεύοντας μ’ αυτό το τρόπο, το δικαίωμα πρόσβασης σε αυτήν ακόμη και για ανθρώπους που ανήκουν σε κοινωνικά ασθενέστερα στρώματα. Ωστόσο, αναρωτηθείτε: πόσοι από αυτούς κατάφεραν να εισέλθουν στη τριτοβάθμια εκπαίδευση με τη βοήθεια της δημόσιας παιδείας; Πόσο ακριβή είναι η λεγόμενη «δημόσια παιδεία» γι’ αυτούς; Μήπως τελικά η παιδεία ως κοινωνικό αγαθό παραμένει κατοχυρωμένη μόνο στα χαρτιά ενώ στη πραγματικότητα αποτελεί αγαθό για ολίγους;

Ακόμη και εάν κάποιος καταφέρει να περάσει τον Αρμαγεδδών των Πανελληνίων εξετάσεων, θα έρθει αντιμέτωπος με τον κόσμο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που αποτελεί περισσότερο ταξίδι επιστημονικής φαντασίας παρά ακαδημαϊκό ταξίδι γνώσης. Ανεπαρκείς εγκαταστάσεις, αέναες καταλήψεις, ανελλιπής επιτήρηση, διακίνηση ναρκωτικών ουσιών, μετατροπή πανεπιστημιακών χώρων σε εστίες αναρχικών στοιχείων, αναρίθμητα πανεπιστημιακά τμήματα διασκορπισμένα σε πολλαπλές περιοχές της χώρας δίχως σαφή επαγγελματικό σκοπό και καμία διασύνδεση με την αγορά εργασίας καθώς και μαζική παραγωγή πτυχίων και όχι παραγωγή καταρτισμένων εργαζομένων.

Aalto University of Science and Technology
Finland

Η βάση για την οικονομική ανέλιξη μίας κοινωνίας είναι η παιδεία και η Ελλάδα έχει ανάγκη να προσαρμοστεί σε ένα πλήρως εκσυγχρονιστικό εκπαιδευτικό σύστημα. Δυστυχώς, όσο διατηρούνται τα κατάλοιπα μίας Ελλάδας που φαίνεται να μην έχει ξεπεράσει τα φαντάσματα του παρελθόντος της, τόσο τα κενά θα πολλαπλασιάζονται ξεκινώντας από το πρωταρχικό της πυρήνα, τη παιδεία. Τη χρονική στιγμή, που αναδυόμενες οικονομίες του πλανήτη εξελίσσονται με ταχύτατους ρυθμούς εξαιτίας επενδύσεων περισσότερης έντασης όχι μόνο κεφαλαίου αλλά και δεξιοτήτων- γνώσεων, η Ελλάδα αιμορραγεί και καθίστανται αγκυροβολημένη σε νοοτροπίες που τη πνίγουν ασφυκτικά. Θυμηθείτε πως η μόρφωση δεν συνδέεται με την εκμάθηση διαφόρων πραγμάτων αλλά με την εκπαίδευση του νου να μπορεί να σκέπτεται. Μέχρι το επόμενο διαδικτυακό ραντεβού μας, καληνύχτα Ελλάδα!