Καφές: Το ρόφημα της «δύσης»

Της Κωνσταντίνας Πετροπούλου

Ντρινννν! Το ξυπνητήρι χτυπά! Και φυσικά πατάς αναβολή γι’ αυτά τα …θεϊκά δέκα λεπτά! Έντρομος μετά από μισή ώρα πετάγεσαι από το κρεβάτι σα τον Θησέα, έτοιμος να παλέψεις με το μινώταυρό σου…τη  δύσκολη καθημερινότητά σου! Το κεφάλι σου μπερδεμένο, ίσως και από τα χθεσινοβραδινά κρασιά, και ο καφές φαντάζει λύση πρώτης γραμμής! Οι παραδόσεις τελείωσαν και γιατί όχι ένας ακόμα καφές στο κέντρο; 10 η ώρα το βράδυ; Μα καλά πότε πέρασαν οι ώρες; Αύριο ξεκινά η εξεταστική. Πως θα μείνω ξύπνιος; Ας μη γελιόμαστε, όλοι ξέρουμε την απάντηση. Καφές. Αυτό το ρόφημα με τις ευεργετικές δράσεις, μία πρωινή μόδα του δυτικού κόσμου, όταν υπερκαταναλώνεται, επιφέρει σταδιακά τη «δύση» του ανθρώπινου οργανισμού. Αλήθεια, θα ήθελες να μάθεις πόσο βλαπτική δράση ασκεί ο καφές στο σώμα σου;

Καταρχάς, η μαγική ουσία που ευθύνεται για τη διέγερση του εγκεφάλου, τη βελτίωση της διάθεσης και της μνήμης στο ρόφημα του καφέ είναι η καφεΐνη. Στο σημείο αυτό, ας διευκρινίσουμε ότι όλα τα είδη καφέ δεν έχουν την ίδια περιεκτικότητα σε καφεΐνη. Ο βασιλιάς αυτών είναι ο γαλλικός καφές (1 φλιτζάνι=200mg καφεΐνη) ενώ ο ντεκαφεϊνέ κατέχει τη τελευταία θέση (2-4mg). Η ορθή κατανάλωση καφέ αντιστοιχεί σε έως και 400mg καφεΐνης ημερησίως. Απεναντίας, η λήψη πάνω από 250-500mg ημερησίως, οδηγεί στην εμφάνιση τρόμου, το γνωστό σε όλους τρέμουλο, συχνοουρία λόγω των διουρητικών δράσεων της καφεΐνης, ανησυχία, αδυναμία συγκέντρωσης, αϋπνία, και σε κάποιες περιπτώσεις καρδιακές αρρυθμίες και επιληπτικές κρίσεις. Ωστόσο, θάνατος από τοξικές δόσεις καφεΐνης είναι δύσκολο να επέλθει, αφού απαιτούνται 8-10g , μια ποσότητα που είναι πρακτικά αδύνατο να καταναλωθεί.

Η αλήθεια είναι πως ο μέσος πληθυσμός καταναλώνει 1-3 φλιτζάνια καφέ ημερησίως, μια ικανοποιητική και ασφαλή ποσότητα καφεΐνης. Τα ανησυχητικά όμως της υπόθεσης είναι δύο: Πρώτον, πως μπορεί να βλάψει ο καφές μακροπρόθεσμα την υγεία μας και δεύτερον η διακοπή της κατανάλωσής του τι θα επιφέρει.

Αρχικά, μελέτες αποδεικνύουν ότι η συνεχής κατανάλωση του ροφήματος σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων σε άτομα που παρουσιάζουν ήδη μικρή υπέρταση. Επίσης, συχνά απαντώνται περιστατικά γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, που εκδηλώνονται με «ξινίλες» και καούρες, και μπορεί να οδηγήσουν σε δυσπεψία και πιθανά έλκη. Τέλος, η πρωινή λήψη καφέ με άδειο στομάχι ειδικά όταν συνδυάζεται με γάλα, είναι απαγορευτική για την καλή λειτουργία του στομάχου.

Έπειτα, αξίζει να σκεφτούμε γιατί η διακοπή του καφέ εκδηλώνεται με συμπτώματα στέρησης. Η καφεΐνη ασκεί τις δράσεις της αυξάνοντας τα επίπεδα της ντοπαμίνης και της αδρεναλίνης. Η ντοπαμίνη συνδέεται με το αίσθημα της ικανοποίησης και της ευχαρίστησης και είναι απόλυτα κατανοητή η εμπλοκή της στους εθισμούς. Η αδρεναλίνη με τη σειρά της προκαλεί το αίσθημα του άγχους και οξύνει τα αντανακλαστικά.

Συμπερασματικά, ο ένοχος για τη «δύση» του οργανισμού δεν είναι τόσο η ποσότητα, μιας και η πλειονότητα δεν κάνει καταχρήσεις στην κατανάλωση του καφέ. Είναι η ευχαρίστηση που νιώθεις πίνοντας καφέ. Και απότομη διακοπή ακόμα και της καθημερινής ασφαλούς ποσότητας καφεΐνης, δημιουργεί μικρή ευερεθιστότητα και νευρικότητα. Η καφεΐνη λειτουργεί σαν εξαρτησιογόνος παράγοντας με αποτέλεσμα να απαιτεί ολοένα και μεγαλύτερη αύξηση της ημερήσιας πρόσληψής της. Με άλλα λόγια, προξενεί μία ήπια μορφή εθισμού. Και καλό θα είναι να ζούμε χωρίς να είμαστε εθισμένοι σε τίποτα!