Έχεις ένα νέο αίτημα φιλίας: Τα περιορισμένα πλαίσια της οθόνης

Της Νατάσας Τζαβάρα

Σε ένα πείραμα που διεξήχθη μεταξύ γνωστών κι αγνώστων, ένα παιδί ηλικιακής ομάδας 7-13  χρονών, είχε την δυνατότητα να επιλέξει ένα χρονικό διάστημα μέσα στην μέρα και να βγει να παρατηρήσει τους ανθρώπους γύρω του. Όταν τέλειωσε κατέγραψε σε ένα φύλλο χαρτί τις εξής σκέψεις: «είδα ανθρώπους στο μετρό να κοιτάνε το κινητό τους μέχρι να κατέβουν στην στάση, παρέες στην καφετέρια να φωτογραφίζονται ή άλλους αντί να μιλάνε να γράφουν στα κινητά τους».

Μας πήρε χαμπάρι. Ο κόσμος των μεγάλων έχει κατακλυστεί από τα social media. Είναι παντού γύρω μας κι αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Το θέμα είναι να δούμε πίσω από τα λαμπερά φώτα της πράσινης κουκκίδας που δηλώνει ότι είμαστε «online» και να αναρωτηθούμε πόσο μας έχει αλλάξει όλο αυτό. Γιατί η αλήθεια είναι πως από τότε που αρχίσαμε να χρησιμοποιούμε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης οι ανθρώπινες σχέσεις δεν έχουν καμία σχέση με παλιότερα.

Οι άνθρωποι έχουν αρχίσει να φοράνε ένα προσωπείο που εκφράζεται μέσα από το προφίλ τους στα social media, πίσω από το οποίο κρύβεται ο αληθινός τους εαυτός. Κι αυτό οδηγεί στο να μην είμαστε τόσο αληθινοί πια (αν ήμασταν ποτέ) και να μην ξέρουμε ποιοι είμαστε ούτε εμείς οι ίδιοι. Ακραίο; Δεν θα το έλεγα. Όταν η αυτοπροβολή και το πόσα like θα μαζέψουμε μας νοιάζει περισσότερο από το τι πιστεύουν οι άλλοι για εμάς, τότε σίγουρα κάτι έχει πάει στραβά. Όταν αντί να ζούμε τις στιγμές, εμείς τις ανεβάζουμε στα προφίλ μας, τότε η ζωή μας έχει αρχίσει να μπαίνει στα εξαιρετικά περιορισμένα πλαίσια της οθόνης μια ηλεκτρονικής συσκευής και σε επόμενη φάση θα μεταφερθεί ολοκληρωτικά εκεί.

Όμως αυτό δεν είναι ζωή, αλλά μια ηλεκτρονικά κατασκευασμένη πραγματικότητα που αποτελείται από δήθεν χαρούμενες στιγμές και σαθρές κοινωνικές σχέσεις άμεσα συνδεδεμένες με σχόλια, reaction buttons και emoticons. Ναι μεν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν φέρει κοντά τους ανθρώπους μειώνοντας κάθε απόσταση, όμως αυτό έχει εξελιχθεί αρνητικά, με αποτέλεσμα οι ανθρώπινες σχέσεις να έχουν χάσει το πραγματικό τους νόημα, την αυθεντικότητά τους, το αυθόρμητο που ενέχουν μέσα τους.

Για παράδειγμα, όλες οι διαδικασίες γίνονται από το fb. Δεν παίρνουμε πια τηλέφωνο, αλλά στέλνουμε μηνύματα στο chat. Δεν λέμε πως νιώθουμε και αντικαθιστούμε τα συναισθήματα με αυτοκόλλητα που γράφουν πάνω αυτό που νιώθουμε. Δεν φλερτάρουμε, αλλά μιλάμε μέσω μιας οθόνης γιατί αυτό είναι το εύκολο κι έτσι χάνουμε όλη αυτή την μαγεία και τον αυθορμητισμό του φλερτ, τον ερωτισμό και την αμηχανία στην ατμόσφαιρα, τόσο μοναδικά και αξιομνημόνευτα κάθε φορά. Δεν κάνουμε πια φίλους, δεν λέμε τι μας ενοχλεί κι απλά μια φιλία τερματίζεται σταματώντας τα like και κάνοντας unfollow.

Οι νέες τεχνολογίες είναι ένα από τα πιο σημαντικά ανθρώπινα επιτεύγματα κι έχουν κάνει τις ζωές μας πολύ πιο εύκολες και γρήγορες. Όμως όταν αυτές αντικαθιστούν τις ανθρώπινες σχέσεις ή τις μετατρέπουν αρνητικά, τότε δεν έχουν κανένα νόημα. Στο χέρι μας είναι να τις ελέγχουμε και να τις χρησιμοποιούμε με φειδώ και σύνεση. Και τώρα που τελείωσες την ανάγνωση του άρθρου, κλείσε στο κινητό και βγες έξω να περπατήσεις και να γνωρίσεις τον κόσμο. Είναι πολύ πιο όμορφα από το να κοιτάς μία οθόνη και να πληκτρολογείς ξανά και ξανά. Το παν είναι να φωτογραφίσεις με τα μάτια σου και να το ανεβάσεις στην σελίδα του μυαλού σου κι όχι στο instagram.